E-bike accu: De invloed van wind op je bereik
Je staat klaar voor een heerlijke tocht door de polder. Zonnetje erbij, windje in de rug. Je trapt rustig op je Gazelle of Batavus en de motor van Bosch of Shimano fluistert zachtjes toe. Heerlijk. Maar dan draait de wind. Plotseling voel je de tegenwind in je gezicht en je merkt dat je accu harder leegloopt. Wat gebeurt hier precies? Waarom vreet wind je bereik op? Wind is de onzichtbare dief van je e-bike actieradius. Het is een factor die veel fietsers onderschatten, tot ze ergens stranden met een lege accu. In dit artikel leggen we je precies uit hoe dat zit, wat het doet met je motor en hoe je hier slim mee omgaat. Zo kom je altijd veilig thuis. ## Waarom wind je accu leeg zuigt Laten we even heel praktisch kijken wat er gebeurt. Tegenwind is weerstand. En weerstand overwinnen kost energie. Op een normale fiets merk je dat vooral in je benen. Op een e-bike gaat dat anders. De motor moet harder werken om jou en je fiets vooruit te duwen. En harder werken betekent meer stroom verbruiken. Stel je voor: je fietst op een windstille dag met een gemiddeld verbruik van 15 Wh per kilometer. Dan kom je met een 500 Wh accu makkelijk 30-35 kilometer ver. Zodat je met stevige tegenwind ineens 25 Wh per kilometer verbruikt, halveert je actieradius bijna. Je komt dan nog maar 20 kilometer ver. En dat terwijl je precies dezelfde afstand wilt afleggen.De windsterkte is hierbij doorslaggevend. Een licht briesje van windkracht 3 doet weinig.
Maar windkracht 5 of 6? Dat is een ander verhaal. Volgens berekeningen van onder andere de ANWB en Fietsersbond kan een tegenwind van windkracht 6 je verbruik met wel 50 tot 70 procent verhogen.
Vooral als je ook nog eens een beetje rechtop zit, vang je wind. Je bent als het ware een zeil.
Het mooie is: met rugwind bespaar je juist. Je motor hoeft minder te doen en je accu gaat langer mee.
Helaas is de realiteit dat we vaker tegenwind hebben dan meewind. En als je heen en terug fietst, heb je in ieder geval één kant tegenwind. Reken er dus altijd op dat je bereik in de praktijk altijd minder is dan de fabrikant aangeeft. Een ander onderdeel is de BMS, de Battery Management System.
## De techniek erachter: sensoren en systemen Je e-bike heeft een slim systeem dat bepaalt hoeveel ondersteuning je krijgt. Bij de meeste systemen zit er een rotatiesensor of een trapsensor in de trapas. Die merkt dat je trapt en geeft een seintje aan de motor. De motor levert vermogen, uitgedrukt in Newtonmeter (Nm). Een Bosch Performance Line CX motor levert bijvoorbeeld 85 Nm. Dat is flink krachtig. Bij tegenwind gebeurt er iets geks. Jij trapt met dezelfde kracht, maar de fiets gaat langzamer. De sensor merkt dat het toerental (de omwentelingen per minuut) lager wordt. Sommige systemen, zoals Shimano STEPS of de nieuwere Bosch Active Line, passen zich hierop aan. Ze geven op lage snelheid juist meer koppel om je te helpen. Andere systemen, zeker de oudere of budgetmodellen, doen dat minder slim. Dan voelt het alsof je 'door de wind wordt stilgezet'.Dit zit in je accu en regelt de stroomtoevoer. Als de motor plotseling veel vermogen vraagt bij een windstoot, zorgt de BMS dat de accu dit veilig kan leveren.
Dit voorkomt dat de accu oververhit raakt of beschadigt. Wel zo veilig. Maar het betekent ook dat de BMS soms tijdelijk de maximale stroombeperking aan kan spreken. Je voelt dan een korte 'dip' in de ondersteuning.
Let ook op het type ondersteuning. Bij een middenmotor zoals de Bosch CX of de Bafang M400 voel je de kracht rechtstreeks in de trapas.
Die helpt je echt om de weerstand te overwinnen. Bij een voorwielmotor voelt dat anders. Die trekt je fiets als het ware vooruit.
Tegenwind kan ervoor zorgen dat je voorwiel minder grip heeft en je eerder wegslipt.
Zeker op een nat wegdek. Rekenvoorbeeld: je hebt een Gazelle met een Bosch 625 Wh accu. Volgens de site kom je 90 kilometer ver.
## Bereik berekenen: rekenregels voor de praktijk Fabrikanten geven een bereik op van 50 tot 120 kilometer. Dat is gemeten in een laboratorium, met windstil weer, vlakke ondergrond en een testpersoon van 70 kilo. In de praktijk is dat zelden haalbaar. Zeker met tegenwind. Een simpele vuistregel voor Nederlandse omstandigheden:- Iedere windkracht erbij kost je ongeveer 10 tot 15 procent bereik.
- Windkracht 4 (normale fietswind) betekent al 20 procent minder bereik.
- Windkracht 6 (flinke storm) kan zomaar 50 procent minder bereik betekenen.
Je fietst 30 kilometer heen en 30 kilometer terug. Onderweg heb je windkracht 5 tegen.
Je verbruik stijgt met zo'n 40 procent. In plaats van 90 kilometer kom je nu ongeveer 64 kilometer ver.
Je had dus genoeg gehad voor de heenreis, maar moet opletten dat je op de terugweg niet stilvalt. Let ook op je eigen input. Fiets je in de hoogste stand (turbo)? Dan verbruik je al snel 25 tot 30 Wh per kilometer.
Met tegenwind loopt dat op naar 40 Wh. Met een gemiddelde accu van 500 Wh ben je dan in 12,5 kilometer klaar.
Wil je 50 kilometer fietsen? Dan moet je zuiniger aan doen of een grotere accu nemen. Denk aan een 750 Wh of zelfs 1000 Wh accu, wat je steeds vaker ziet bij premium merken zoals Riese & Müller.
Voor de serieuze fietser die lange tochten maakt, is een grotere accu essentieel.
## Prijzen en modellen: welke accu heb je nodig? De prijs van een accu hangt af van het merk en de capaciteit. Een losse Bosch PowerTube 625 Wh kost je al snel €600 tot €700. Een Shimano STEPS E8010 accu van 504 Wh zit rond de €500. Ga je voor een budgetmerk zoals Bafang, dan ben je vaak minder kwijt, maar let op de kwaliteit.Zeker als je vaak tegenwind hebt of fietst in heuvelachtig terrein en je bereik wilt behouden, is extra capaciteit nodig. De moderne e-bikes bieden daarom steeds vaker de optie voor een tweede accu op de bagagedrager.
Zoals bij sommige modellen van Riese & Müller of de Gazelle Ultimate.
Dit verdubbelt je bereik bijna. Een tweede accu kost tussen de €400 en €800, afhankelijk van het type. Ook de invloed van versnellingen op je bereik helpt hierbij, maar voor speed pedelecs (45 km/u) geldt een andere berekening.
Die verbruiken veel meer energie. Tegenwind is hier een nog grotere vijand.
Een accu van 1000 Wh is hier geen overbodige luxe, al is het goed om stil te staan bij de milieu-impact van e-bike accu's. Prijzen voor speed pedelecs met grote accu's beginnen bij €4000 en lopen op tot €12.000.
Denk aan merken zoals Stromer of Specialized Turbo Vado. Voor bakfietsen geldt hetzelfde. Een Babboe of Urban Arrow met een 500 Wh accu is snel leeg bij tegenwind met een volle bak. Wil je een losse accu kopen?
Let op de BMS compatibiliteit. Je kunt niet zomaar een Bafang accu op een Bosch motor plaatsen.
De stekkers en protocollen zijn anders. Ook de oplader is vaak merkgebonden. Een Bosch lader laadt een Shimano accu niet op.
Koop dus altijd merk-specifieke onderdelen. Tweedehands accu's zijn vaak een goedkope optie, maar check altijd de laadcycli.
## Praktische tips: zo ga je slim met wind om Je kunt de wind niet veranderen, maar je kunt je rijgedrag wel aanpassen. Hier wat concrete tips om je bereik te maximaliseren, zelfs bij storm. 1. Kies de juiste versnelling. Trappen met een te zware versnelling kost veel energie. Zowel van jou als van de motor. Schakel terug zodat je licht trapt en de motor in zijn krachtige zone blijft. De motor heeft een optimaal toerental, net als een benzine motor. 2. Beweging is energie. Probeer niet stil te zitten op de pedalen. Maak een kleine bobbeweging met je lichaam. Dit helpt de motor een handje en zorgt dat je zelf ook wat kracht levert zonder extra inspanning. 3. Zoek beschutting. Fiets niet pal in de wind. Probeer een plekje te vinden achter een boom, een heg of een andere fietser. Op de dijk kun je vaak aan de kant van de afwatering fietsen, daar is de wind minder. 4. Beperk je gewicht. Elk extra kilo kost energie. Laat die zware fietstas thuis als het niet nodig is. Check je bandenspanning. Een te zachte band geeft meer rolweerstand. Voor de winter kun je beter iets harder pompen dan normaal. 5. Gebruik de juiste ondersteuningsstand. Trap eerst zelf een beetje op, pas daarna zet je de ondersteuning aan. En probeer eens een stand lager te zetten dan je normaal doet. Je zult merken dat je met windkracht 3 al snel in stand 2 of 3 zit. Probeer stand 1 te gebruiken en zelf iets meer te trappen. Dat scheelt enorm in bereik.Een accu gaat ongeveer 500 tot 800 volledige ladingen mee. Daarna neemt de capaciteit af. Check voor je vertrekt de windvoorspellingen.
Apps zoals Buienradar of het KNMI geven aan uit welke hoek de wind komt en hoe hard het waait.
Plan je route slim. Ga je met wind mee heen? Dan weet je dat de terugweg zwaarder wordt.
Houd dan 30 procent van je accu over voor de terugweg. Zo kom je nooit voor verrassingen te staan.
En tot slot: geniet vooral. Ja, wind is vervelend voor je bereik.
Maar het maakt ook dat je extra blij bent als je weer thuis bent, warm en met een volle accu. Zorg dat je oplader altijd op een vaste plek staat en laad je accu op na iedere rit. Zo ben je altijd klaar voor de volgende tocht, wind of geen wind.